Heim, M., Wellner, H., & Elshof, D.  (2017)

Passend onderwijs bureaucratisch? Tweede vervolgmeting ervaren bureaucratie in de school

 

Rapport 971

ISBN 94-6321-035-5

Amsterdam: Kohnstamm Instituut

 

 

Contactpersonen

voor onderzoek van onderwijs, opleiding, opvoeding en jeugdhulp wetenschappelijk, onafhankelijk en betrouwbaar verbonden aan de Universiteit van Amsterdam

Scholen vinden passend onderwijs nog tamelijk bureaucratisch

 

Dit blijkt uit de tweede vervolgmeting ervaren bureaucratie in de school twee jaar na de invoering van passend onderwijs.

 

Ervaren bureaucratie niet afgenomen sinds passend onderwijs

Een van de bedoelingen van de wet Passend Onderwijs was het terugdringen van de bureaucratie die gemoeid is met het regelen van extra onderwijsondersteuning voor leerlingen die dat nodig hebben.

Maar twee jaar na de invoering van passend onderwijs zijn de meeste reguliere en speciale scholen voor primair en voortgezet onderwijs en instellingen voor middelbaar beroepsonderwijs nog van mening dat de bureaucratie niet is afgenomen. In vergelijking met één jaar geleden is er wel sprake van een licht afnemende tendens. Men vindt het uitvoeren van de taken voor passend onderwijs nu iets minder tijdrovend en iets nuttiger dan een jaar geleden. Intern begeleiders en zorgcoördinatoren van po, vo, so en mbo vinden passend onderwijs over het algemeen – ook administratief – wél een verbetering.

 

Verklaringen voor bureaucratie

Wat veroorzaakt nou die tamelijk hoge bureaucratiebeleving? Ib'ers en zorgcoördinatoren vinden vooral dat er veel en lange formulieren ingevuld moeten worden waarin ook nogal eens naar dezelfde dingen gevraagd wordt. Maar kopiëren en plakken gaat vaak niet, omdat de digitale invulsystemen dit niet toelaten. De hoeveelheid administratieve taken zorgt voor een hoge ervaren werkdruk waardoor er te weinig tijd overblijft voor de primaire taken van lesgeven en leerlingbegeleiding. Procedures voor het toewijzen van extra steun of toelating tot het speciaal onderwijs kunnen heel lang duren en de professionals hebben soms het gevoel dat ze leiden tot ‘papieren’ beslissingen waarbij eerder het dossier centraal staat dan de leerling zelf. Dit soort factoren zorgen voor een hoge bureaucratiebeleving. Opvallend is dat dossiervorming enerzijds een belangrijke bron is van ervaren bureaucratie, maar anderzijds door velen als heel nuttig gezien wordt in het proces van toewijzing van extra ondersteuning.

 

Monitor bureaucratie in de school

Voor de landelijke langetermijnevaluatie passend onderwijs heeft het Kohnstamm Instituut in drie achtereenvolgende jaren onderzocht hoeveel bureaucratie intern begeleiders en zorgcoördinatoren ervaren bij het aanvragen van extra ondersteuning voor individuele leerlingen. De eerste keer vóór de invoering van passend onderwijs en de tweede en derde keer in 2015 en 2016 ná de invoering. Bij de eerste twee metingen waren zowel reguliere als speciale scholen voor primair en voortgezet onderwijs betrokken, aan de laatste meting deden ook mbo-instellingen mee.