Schenke, W., Heemskerk, I.M.C.C., Lockhorst, D., Oomens, M., m.m.v. van Loon-Dikkers, A.L.C., Felix, C., Pater, C.J., & van Aarsen, E. (2016)

Monitor Professionele ontwikkeling schoolleiders VO 2014-2015

 

Rapport 948

ISBN 94-6321-008-9

Amsterdam: Kohnstamm Instituut

 

 

Contactpersoon

Schoolleiders in het voortgezet onderwijs werken aan hun leiderschapskwaliteiten

 

De VO-academie van de VO-raad monitort jaarlijks hoe het staat met de professionalisering van schoolleiders in het voortgezet onderwijs. Het merendeel (85 procent) van de schoolleiders ondernam in schooljaar 2014-2015 activiteiten om hun professionele ontwikkeling te bevorderen. Zo blijkt uit de meest recente monitor, uitgevoerd door het Kohnstamm Instituut en Oberon eind 2015.

 

Trainingen en cursussen

Schoolleiders kozen als professionaliseringsactiviteiten vooral voor trainingen en cursussen en voor netwerkleren. Deze activiteiten zijn met name gericht op hun persoonlijke ontwikkeling en op leiderschapsaspecten. Uit de monitor komt naar voren dat 61 procent van de schoolleiders professionaliseert op eigen initiatief en 17 procent op initiatief van hun leidinggevende. De monitor richtte zich zowel op eindverantwoordelijk schoolleiders als middenmanagers. Het verantwoordelijkheidsniveau van eindverantwoordelijke schoolleiders betreft een school of meerdere scholen. Het verantwoordelijkheidsniveau van middenmanagers is een afdeling of team, of vestiging of locatie. In totaal hebben 485 schoolleiders de vragenlijst ingevuld. Gezamenlijk geven ze een representatief beeld van de Nederlandse schoolleiders in het voortgezet onderwijs.

 

Inwerkprogramma als beginnende schoolleider: beperkt aanwezig

Een opmerkelijke uitkomst uit de monitor is dat slechts een vijfde van de beginnende schoolleiders een degelijk inwerkprogramma ontvangt. Als een inwerk- en begeleidingsprogramma wel gevolgd wordt, bestaat zo’n programma voor een derde van deze schoolleiders uit coachingsgesprekken met een ervaren collega of met een externe coach. Een derde van deze beginnende schoolleiders volgt een cursus, training of management ontwikkeltraject, dat door het schoolbestuur wordt aangeboden. Ten slotte krijgt een derde van deze beginnende schoolleiders meer zicht op hun nieuwe functie door regelmatig gesprekken te voeren met hun voorganger of collega-schoolleiders in school.

 

Behoefte aan professionaliseringsactiviteiten

De monitor geeft ook inzicht in de behoefte van schoolleiders aan professionaliseringsactiviteiten.

 

Top 5 van terreinen waarop schoolleiders behoefte hebben aan verdere professionele ontwikkeling

1 Leiderschap

2 Persoonlijke ontwikkeling

3 Visieontwikkeling

4 Lerende organisatie

5 Organisatiekunde en –verandering

 

Deze top 5 toont dat er vooral gedacht wordt aan leiderschaps- en persoonlijke ontwikkeling. Daarna volgen actuele onderwerpen die in het onderwijs en voor personeelsbeleid van belang zijn, zoals meer kennis opdoen over de lerende organisatie. Meest genoemde activiteiten om te professionaliseren zijn het volgen van meerdaagse en eendaagse trainingen. Ook zouden schoolleiders willen kiezen voor netwerkleren en intervisie, waarin schoolleiders elkaar ondersteunen met vragen waar ze tegenaan lopen in hun dagelijkse praktijk.

 

Vervolg van dit onderzoek

Later dit jaar staan focusgroepinterviews op de rol waarbij schoolleiders de gelegenheid krijgen om toelichting te geven op welke activiteiten ze ondernemen om te professionaliseren. De monitor met de vragenlijst wordt weer eind 2017 uitgevoerd.

 

voor onderzoek van onderwijs, opleiding, opvoeding en jeugdhulp wetenschappelijk, onafhankelijk en betrouwbaar verbonden aan de Universiteit van Amsterdam